МұғалімгеМектептерге
ПББ 2026 · Мектеп мұғалімдері

Химия пәні бойынша ПББ

«Химия» пәні бойынша ПББ — 50 тапсырма: төрт нұсқаның бір дұрыс жауабы бар 40 тапсырма және екі контекстке 10 тапсырма (мәтінге, кестеге не жағдаятқа 5-тен), 125 минут. Төменде — ҰТО 2026 спецификациясының тақырыптары, шекті балл және 2026–2027 жылы тестті кім тапсырады.

Тестті бастауСынақ — кіргеннен кейін тегін
Форматы
тапсырма
50
минут
125
контекст, 5-тен
2
Тест тілі: қазақ және орыс
қаз · орыс

Шекті балл

Шекті балл педагог үміткер болып отырған санатқа байланысты (№ 83 аттестаттау қағидалары, 39-тармақ).

СанатШегі50-ден
Педагог50 %25
Педагог-модератор60 %30
Педагог-сарапшы70 %35
Педагог-зерттеуші80 %40
Педагог-шебер90 %45

ҰТО 2026 спецификациясының тақырыптары

20 тақырып және тақырыпшалары — тест спецификациясы бойынша.

  1. 1Химия пәніне кіріспе. Таза заттар және қоспалар. Заттардың агрегаттық күйінің өзгеруі
    • Химия пәні. Элемент, қоспа және қосылыс. Қоспаларды бөлу әдістері. Физикалық және химиялық құбылыстар. Заттардың агрегаттық күйлері
  2. 2Атомдағы электрондардың қозғалысы
    • Атомда электрондардың таралуы. Энергетикалық деңгейлер
  3. 3Металдар мен құймалар. Металдар белсенділігін салыстыру
    • Металдардың жалпы сипаттамасы. Металдардың оттекпен және сумен әрекеттесуі. Металдардың қышқыл ерітінділерімен әрекеттесуі. Металдар құймалары. Металдарды алу. Электролизді өнеркәсіпте қолдану. Металл өндірісі кезіндегі қоршаған ортаны қорғау проблемалары
  4. 4Химиялық реакциядағы энергиямен танысу Термодинамикаға кіріспе
    • Отынның жануы және энергияның бөлінуі; Экзотермиялық және эндотермиялық реакциялар
  5. 5Химиялық байланыс түрлері
    • Ковалентті байланыс. Иондық байланыс
  6. 6Генетикалық байланыс
    • Оксидтер. Қышқылдар
  7. 7Қайтымды реакциялар
    • Катиондарға сапалық реакциялар
  8. 8Органикалық химияға кіріспе
    • Органикалық заттардың ерекшеліктері. Органикалық қосылыстардың жіктелуі
  9. 9Көмірсутектер. Қанықпаған көмірсутектер. Отын
    • Алкандар Алкендер Алкиндер. Алкендердің құрамы, құрылымы және реакцияға түсу қабілеті. Стереоизомерия (цис-транс немесе E- Z). Алкадиендер. Алкиндер. Полимеризация
  10. 10Оттекті және азотты органикалық қосылыстар
    • Оттекті органикалық заттар. Спирттер. Күрделі эфирлер мен майлар
  1. 11Кинетика Химиялық тепе-теңдік
    • Концентрацияның реакция жылдамдығына әсері. Температураның реакция жылдамдығына әсері. Вант-Гофф ережесі бойынша есептеулер жүргізу. Катализ
  2. 12Тотығу-тотықсыздану реакциялары
    • Тотығу-тотықсыздану процесі. Электролиз
  3. 13Галоген-алкандар
    • Галоген-алкандарды алу
  4. 14Спирттер
    • Спирттердің жіктелуі және химиялық қасиетттері
  5. 15Ароматты қосылыстар қатары
    • Бензол молекуласының құрылысы. Бензол және оның гомологтарын алу. Бензол және оның гомологтарының химиялық қасиеттері
  6. 16Карбонилді қосылыстар
    • Карбонильді қосылыстардың құрылысы және номенклатурасы. Альдегидтер және кетондардың алынуы. Альдегидтер және кетондардың тотығу, нуклеофильді қосылу реакциялары. Карбон қышқылдарының қасиеттері. Этерификация реакциясы
  7. 17Аминдер және аминқышқылдар
    • Аминдердің жіктелуі және номенклатурасы. Аминдердің физикалық, химиялық қасиеттері және алынуы. Пептидтік байланыс
  8. 18Тірі ағза химиясы
    • Көмірсулардың құрылысы, қасиеттері. Ақуыздар. Ақуыз молекулаларының құрылымы. Полипептидтер құрылымын анықтау. Ферменттер ролі және қолданылуы. Биологиялық маңызды металдар. Ауыр металдардың ақуызға әсері
  9. 19Синтетикалық полимерлер Жаңа заттарды және материалдарды өндіру
    • Жоғары молекулалы қосылыстар. Полимерлену реакциясы. Поликонденсация реакциялары. Поли- амидтер мен полиэфирлер
  10. 20Азот және күкірт
    • Азот молекуласы құрылысының ерекшеліктері мен қасиеттері. Аммиак және аммоний тұздары. Күкірттісутек және сульфидтер

«Химия» ПББ тапсырмалары жауаптарымен

Ашық тапсырмалар
1
Химия · Ароматты қосылыстар қатары · деңгей A

Бензолды нитробензолға айналдыру үшін қандай реагент пен жағдай қолданылады?

  1. A)сұйылтылған азот қышқылы, бөлме температурасы
  2. B)концентрлі азот және күкірт қышқылдарының қоспасы, 50–60 °C
  3. C)азот(IV) оксиді, ультракүлгін сәуле және қыздыру
  4. D)концентрлі азот қышқылы және FeBrX3\ce{FeBr3} катализаторы
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B

Бензол нитрлеуші қоспамен — концентрлі HNOX3\ce{HNO3} мен HX2SOX4\ce{H2SO4} — 50–60 °C-та әрекеттесіп, нитробензол түзеді; күкірт қышқылы нитроний катионының түзілуін қамтамасыз етеді. FeBrX3\ce{FeBr3} — галогендеу катализаторы, ал сұйылтылған азот қышқылы электрофилді жеткілікті мөлшерде түзбейді.

2
Химия · Тірі ағза химиясы · деңгей B

Пепсин асқазанда (pH шамамен 2) белсенді, ал ішектің сілтілік ортасында (pH шамамен 8) белсенділігін жоғалтады. Мұғалімнің дұрыс түсіндірмесі:

  1. A)сілтілік ортада пепсин молекуласы бірден аминқышқылдарына гидролизденеді
  2. B)ішекте пепсиннің субстраты болатын ақуыздар мүлде кездеспейді
  3. C)pH өзгергенде белсенді орталықтағы топтардың иондануы мен ақуыздың пішіні өзгереді
  4. D)сілтілік ортада реакцияның тепе-теңдігі бастапқы заттар жағына ығысады
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: C

Ферменттің белсенділігі белсенді орталықтағы аминқышқылы радикалдарының зарядына және ақуыз пішініне тәуелді; pH оңтайлы мәннен ауытқыса, иондану өзгеріп, субстрат байланыспайды. Ақуыздар ішекке де түседі, оларды трипсин ыдыратады; катализатор тепе-теңдікке әсер етпейді.

3
Химия · Генетикалық байланыс · деңгей C

Кальций оксиді мен кальций карбонатының 16 г қоспасын артық мөлшердегі тұз қышқылымен өңдегенде 2,24 л (қ.ж.) газ бөлінді. Ar(Ca) = 40, Ar(C) = 12, Ar(O) = 16. Қоспадағы кальций оксидінің массалық үлесін анықтаңыз.

  1. A)62,5 %
  2. B)68,8 %
  3. C)72,5 %
  4. D)37,5 %
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D

Газ тек карбонаттан бөлінеді: CaCOX3+2 HCl→CaClX2+HX2O+COX2↑\ce{CaCO3 + 2HCl -> CaCl2 + H2O + CO2 ^}, ал CaO+2 HCl→CaClX2+HX2O\ce{CaO + 2HCl -> CaCl2 + H2O} газ бермейді. n(COX2)=0,1n(\ce{CO2}) = 0{,}1 моль, m(CaCOX3)=0,1⋅100=10m(\ce{CaCO3}) = 0{,}1 \cdot 100 = 10 г, m(CaO)=16−10=6m(\ce{CaO}) = 16 - 10 = 6 г, ω=616=37,5\omega = \frac{6}{16} = 37{,}5 %. 62,5 % — карбонаттың үлесі, 72,5 % — қоспадан 4,4 г COX2\ce{CO2}-ні азайтқанда шығады.

4
Химия · Химиялық реакциядағы энергиямен танысу Термодинамикаға кіріспе · деңгей B

Жану энтальпиялары (кДж/моль) және молярлық массалары (г/моль): сутек −286 және 2; метан −890 және 16; этанол −1367 және 46; көміртек −393,5 және 12. 1 г-ға шаққанда ең көп жылу бөлетін отынды көрсетіңіз.

  1. A)Метан
  2. B)Этанол
  3. C)Көміртек
  4. D)Сутек
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D

1 г-ға шаққандағы жылу = мольдік жылу : молярлық масса: сутек 2862=143\frac{286}{2} = 143 кДж/г, метан 89016≈55,6\frac{890}{16} \approx 55{,}6 кДж/г, этанол 136746≈29,7\frac{1367}{46} \approx 29{,}7 кДж/г, көміртек 393,512≈32,8\frac{393{,}5}{12} \approx 32{,}8 кДж/г. Этанолдың мольдік жану жылуы ең үлкен, бірақ оның молярлық массасы да үлкен.

5
Химия · Карбонилді қосылыстар · деңгей A

CHX3−CH(CHX3)−CHX2−CHO\ce{CH3-CH(CH3)-CH2-CHO} қосылысының IUPAC номенклатурасы бойынша атауы:

  1. A)пентаналь
  2. B)3-метилбутанон
  3. C)2-метилбутаналь
  4. D)3-метилбутаналь
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D

Негізгі тізбек альдегид тобының көміртегін қамтиды және нөмірлеу сол көміртектен басталады: C1 — альдегид тобы, C3-те метил тобы, тізбекте төрт көміртек — 3-метилбутаналь. «-он» жұрнағы кетондарға тән, ал метил тармағын негізгі тізбекке қосу қате.

Барлық тапсырманы тестте шешу

2026–2027 жылы «Химия» ПББ-ны кім тапсырады

  • Педагогикалық ЖОО мен колледж түлектері және педагогтік өтілі жоқ үміткерлер — жұмысқа қабылданғанда; шегі — 50 %.
  • Үзілістен кейін кәсібіне қайта оралатын педагогтер.
  • 2026 жылы жұмыс істеп жүрген мұғалімдер № 159-НҚ пилотында тестсіз аттестаттаудан өте алады — цифрлық профиль, тәжірибені жинақтау және сабақты бақылау бойынша.
  • 2027 жылғы қағидалар әлі жарияланған жоқ: тест жұмыс істеп жүрген мұғалімдерге қайтарыла ма — солармен бірге белгілі болады.
Тестсіз аттестаттау пилоты2026–2027 жылы ПББ-ны кім тапсырады

Қалай дайындалу керек

  1. 1Спецификация тақырыптарын ретімен өтіңіз: ҰТО спецификациясында әр тақырыпшаға мектеп бағдарламасының оқу мақсаттары көрсетілген.
  2. 2Контекстке берілген тапсырмаларды шешіңіз — тесттің 50 тапсырмасының 10-ы мәтінге, кестеге не жағдаятқа беріледі.
  3. 3Таймермен толық сынақ тестті тапсырып, қателерді тақырып бойынша талдаңыз.
  4. 4Нәтижені өз санатыңыздың шегінен 10 %-ға жоғары ұстаңыз.
ПББ шекті балыПББ кестесі

Жиі қойылатын сұрақтар

«Химия» ПББ-да қанша сұрақ бар?

50 тапсырма: төрт нұсқаның бір дұрыс жауабы бар 40 тапсырма және екі контекстке 10 тапсырма, әрқайсысына 5-тен. Дұрыс жауапқа — 1 балл.

Тест қанша минутқа созылады?

125 минут.

Тест қай тілде?

Тест тілі: қазақ және орыс.

Сарапшы санатына шегі қанша?

Педагог-сарапшы — 70 %, яғни 50-ден 35 балл. Модератор — 60 %, зерттеуші — 80 %, шебер — 90 %, педагог — 50 %.

Басқа пәндер

ПББ 2026: барлық тесттер
Тестті бастауСынақ — кіргеннен кейін тегін