ПББ — педагогтердің білімін бағалау: Ұлттық тестілеу орталығының (ҰТО) компьютерлік тесті. Оны біліктілік санатына аттестаттау кезінде, педагогикалық өтілсіз жұмысқа орналасқанда және кәсіпке қайта оралғанда тапсырады. Педагогтерді аттестаттау қағидаларында (№ 83 бұйрық, 2-тармақ) ПББ — «аттестатталушылардың білімін тестілеу рәсімі». Орысша атауы — ОЗП (оценка знаний педагогов). НКТ (ұлттық біліктілік тестілеуі) және «квал тест» — осы рәсімнің бұрынғы атаулары. Төменде — 2026 жылы не өзгерді, 2026–2027 оқу жылында ПББ-ны кім тапсырады және кім тестсіз аттестатталады.
ПББ мен аттестаттаудың айырмашылығы
ПББ — бүкіл аттестаттау емес, оның бір кезеңі ғана. № 83 Қағидалар бойынша педагог үш кезеңнен өтеді (4-тармақ):
- Біліктілікті бағалау — білім беру ұйымы портфолиода біліктілік сипаттамаларына сәйкес барлық құжат бар-жоғын тексереді.
- ПББ — ҰТО тесті. Келесі кезеңге өту үшін шекті балды жинау керек.
- Қызмет нәтижелерін кешенді талдамалық жинақтау — комиссия педагогтің жұмысы мен жетістіктерін бағалау парақтары бойынша қарайды.
Сондықтан мерзімдер әртүрлі. ПББ нәтижесі бір жыл жарамды (53-тармақ), ал біліктілік санаты — бес жыл, бірінші басшыларда — үш жыл (26-тармақ). Аттестаттау бес жылда кемінде бір рет, бірінші басшыларда үш жылда бір рет өтеді (3-тармақ). № 159-НҚ пилотта осы тізбектің ортаңғы кезеңі алынып тасталған: біліктілікті бағалау мен жинақтау ғана қалды (5-тармақ).
2026 жылғы сәуірден бері не өзгерді
Қысқаша: мұғалімдер үшін тест аттестаттаудың міндетті қадамы болудан қалды, бірақ ПББ жазылған № 83 Қағидалар күшінде.
- Тестті алып тастау шешімі. 2026 жылғы тамызда Оқу-ағарту министрі тестті мұғалімдерді аттестаттаудан алып тастау шешілгенін айтты: жаңа аттестаттаудың пилоты өзін ақтаса, ол барлық педагогтер үшін алынады.
- Тест кімге қалады. Министрліктің 2026 жылғы көктемдегі түсіндірмесі бойынша ПББ білім беру ұйымдарының басшылары мен олардың орынбасарларына, әдіскерлерге, педагогикалық ЖОО түлектеріне және кәсібіне қайта оралатындарға сақталады.
- Тестсіз пилот. Оқу-ағарту министрі м.а. 2026 жылғы 5 маусымдағы № 159-НҚ бұйрығымен 2026 жылғы 1 қыркүйектен аттестаттаудың пилоттық жобасы жүріп жатыр. Бұйрық 2026 жылғы 31 желтоқсанды қоса алғанға дейін қолданылады (бұйрықтың 1 және 6-тармақтары). Пилот тәртібі бойынша педагог біліктілікті бағалаудан және қызмет нәтижелерін кешенді талдамалық жинақтаудан өтеді (5-тармақ). № 83 Қағидаларда осы тізімде ПББ да бар (4-тармақ), пилотта ол жоқ.
- № 83 Қағидалар күшін жоймады. «ПББ өткізу тәртібі мен шарттары» 3-параграфы (37–54-тармақтар) қолданыста. Соңғы өзгерістер — 2026 жылғы 3 шілдедегі № 190-НҚ бұйрық.
- ҰТО терезелері. testcenter.kz жаңалықтары бойынша 2026 жылы жұмыс істеп жүрген мұғалімдер ПББ-ны ақпанда және сәуірде (бірінші мүмкіндік; 7 сәуірде ҰТО министрлік хаты бойынша олар үшін тестті тоқтатты, 14 сәуірде терезені бірінші тегін мүмкіндік үшін қайта ашты), шілдеде (модератор — шебер санаттарына екінші мүмкіндік) тапсырды. Тамыз бен қыркүйекте ҰТО тек «педагог» санатына (өтілсіздер мен қайта оралатындар), басшыларға, орынбасарларға және әдіскерлерге терезе ашты.
Кім тапсырады, кім тапсырмайды
ПББ — бір тест емес, лауазымдар бойынша тоғыз түрі бар. Тест құрамын № 83 Қағидалардың 38-тармағы, шекті балды — 39-тармағы, уақытты 40-тармағы белгілейді. 2026 жылғы 7 қазандағы жағдай:
| ПББ түрі | Кімдер | 2026–2027 жылы тапсыра ма | Форматы | Шекті балл | Сынақ тест |
|---|---|---|---|---|---|
| Мектеп мұғалімдері | бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім беру педагогтері | пилотқа қатысушылар — тестсіз; 2026 жылғы тамыздан бері жұмыс істеп жүрген мұғалімдерге ҰТО терезе жарияламады | пән: 50 тапсырма (40 + 5 тапсырмадан 2 контекст), 80 мин; математика, физика, химия, информатика — 125 мин | санатқа қарай 50–90 % | Мұғалімдерге ПББ |
| Басшылар мен орынбасарлар | білім беру ұйымдары мен әдістемелік кабинеттердің бірінші басшылары, орынбасарлары | тапсырады | заңнама: 7 акт бойынша 60 тапсырма, 90 мин | 70 % (60-тан 42) | Басшыларға ПББ |
| Сертификаттау (бірінші басшы лауазымына тағайындау) | мемлекеттік білім беру ұйымдарының бірінші басшылығына үміткерлер | тапсырады — тағайындау қағидалары бойынша ҰТО-ның жеке тесті | 6 акт бойынша 48 тапсырма, 96 мин | әр акт бойынша 50 % | Сертификаттау |
| Әдіскерлер | әдістемелік кабинеттердің (орталықтардың) әдіскерлері мен бөлім меңгерушілері | тапсырады | 50 тапсырма: әдістеме 20 + үш заң 30, 90 мин | санатқа қарай 50–90 % | Әдіскерлерге ПББ |
| Мектепке дейінгі білім беру | балабақша және мектепалды сынып педагогтері | пилотқа қатысушылар — тестсіз | 50 тапсырма (40 + 2 × 5), 80 мин | санатқа қарай 50–90 % | Мектепке дейінгі ПББ |
| Өтілсіз және қайта бастаушылар | педагогикалық ЖОО мен колледж түлектері, кәсіпке қайта оралғандар | тапсырады, «педагог» санатына | өз бағытының тесті, 50 тапсырма, 80 немесе 125 мин | 50 % (50-ден 25) | Өтілсіздерге ПББ |
| Қосымша білім беру | қосымша білім беру ұйымдарының педагогтері | пилотқа қатысушылар — тестсіз | «Педагогика және психология негіздері», 50 тапсырма, 80 мин | санатқа қарай 50–90 % | Қосымша білім ПББ |
| Арнайы педагогика | арнайы ұйымдардың педагогтері және арнайы педагогтер | пилотқа қатысушылар — тестсіз | бейін: сурдопедагогика, тифлопедагогика, логопедия немесе олигофренопедагогика; 50 тапсырма, 80 мин | санатқа қарай 50–90 % | Арнайы педагогтерге ПББ |
| Өзге лауазымдар | интернат пен жатақхана тәрбиешілері, педагог-ассистенттер, әлеуметтік педагогтер, кәсіби бағдар берушілер, тәлімгерлер | пилотқа қатысушылар — тестсіз | «Педагогика және психология негіздері», 50 тапсырма, 80 мин | санатқа қарай 50–90 % | Өзге лауазымдарға ПББ |
Барлық түрде тапсырманың төрт жауап нұсқасы бар, біреуі дұрыс. Колледж оқытушылары (ТжКББ) өз пәні бойынша пәндік білімді, ТжКББ-ның өзге лауазымдағы педагогтері педагогика және психология негіздерін тапсырады (38-тармақ). Пилот мектепке дейінгі ұйымдардың, мектептердің, ТжКББ, қосымша және арнайы білім беру, жетім балаларға арналған ұйымдардың педагогтерін қамтиды (№ 159-НҚ, 3-тарау). Пилот тәртібінде басшыларға, орынбасарларға және әдіскерлерге талаптар жоқ — олар № 83 Қағидалар бойынша тестпен аттестатталады. Шекті балл туралы толығырақ — ПББ шекті балы мақаласында.
Басшылар, орынбасарлар және әдіскерлер
Бұл лауазымдар үшін 2026–2027 жылы ПББ аттестаттаудың міндетті кезеңі болып қалады. 2026 жылғы қыркүйекте ҰТО оларға екі терезе ашты: өтініш 10–11 қыркүйекте, тест 14–15 қыркүйекте; кейін өтініш 24–25 қыркүйекте, тест 29 қыркүйекте (тек екінші мүмкіндік). Күндер — ПББ кестесі мақаласында.
Басшылар тесті — 90 минутта 60 тапсырма (№ 83 Қағидалардың 9-қосымшасы):
| Акт | Тапсырма |
|---|---|
| Еңбек кодексі | 10 |
| Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы кодекс | 10 |
| «Білім туралы» Заң | 10 |
| «Педагог мәртебесі туралы» Заң | 5 |
| «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Заң | 10 |
| МЖМБС (2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрық) | 5 |
| «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заң | 10 |
Қосымша білім беру ұйымдарының басшылары мен орынбасарларында МЖМБС жоқ: Еңбек кодексі мен «Білім туралы» Заң — 12 тапсырмадан, «Педагог мәртебесі туралы» — 6. Шекті балл бәріне бірдей — 70 %, яғни 60 тапсырмадан 42 дұрыс жауап (39-тармақ).
Әдіскерлер тесті — 90 минутта 50 тапсырма: оқыту әдістемесі 20, «Білім туралы» Заң 12, «Педагог мәртебесі туралы» 6, «Баланың құқықтары туралы» 12. Шекті балл әдіскер үміткер болған санатқа байланысты: 50 %-дан («педагог») 90 %-ға дейін («педагог-шебер»).
Түлектер және кәсіпке қайта оралатындар
«Педагог» санатына ПББ-ны педагогикалық немесе бейіні бойынша кәсіптік білімі не педагогикалық қайта даярлау туралы құжаты бар өтілсіз тұлғалар, сондай-ақ педагогикалық қызметті қайта бастағысы келетіндер тапсырады (41-тармақ). Тест — өз бағытыныкі: мектеп мұғалімі өз пәнін, балабақша тәрбиешісі мектепке дейінгі блокты, қосымша білім беру педагогі педагогика және психология негіздерін тапсырады.
- Шекті балл — 50-ден 25 балл (50 %).
- Мүмкіндіктер — Қағидалар бойынша біріншісі тегін, кейінгілері ақылы (41-тармақ). ҰТО-ның 2026 жылғы хабарландыруларында қайталап тапсыру — 5 640 теңге.
- Қашан — 2026 жылы «педагог» санатына терезелер ақпанда, наурызда, сәуірде, шілдеде, тамызда және қыркүйекте болды.
Мұғалімдерге арналған пилот
2026 жылы аттестатталуға тиіс мұғалімдер мен басқа педагогтер оны пилотта тестсіз өте алады. Қатысу — өз еркімен, пилот екі топқа ашық (№ 159-НҚ, 4-тармақ):
- 2026 жылғы 1 қыркүйекке дейін бірінші мүмкіндікте мәлімделген санатқа ПББ шекті балын жинай алмағандар;
- аттестатталуға тиіс немесе мерзімінен бұрын аттестатталуға үміткер, пилот басталған кезде ПББ-ға тіркеліп, тестке кіріспегендер немесе мүлде тіркелмегендер.
Тесттің орнына комиссия педагогтің кәсіби цифрлық профилін бағалайды: құжаттарды, сабақты бақылау парақтарын, педагог пен білім алушылардың жетістіктерін. Тәртіптің 2-қосымшасы бойынша өтініш 2026 жылғы 1 қыркүйектен 15 желтоқсанға дейін қабылданады. «Өрлеу» КЕАҚ түсіндірмесі бойынша — 20 қыркүйектен 15 желтоқсанға дейін, материалдар платформаға 1–14 желтоқсанда жүктеледі. Пилотта берілген санат бес жыл жарамды (34-тармақ), комиссия шешіміне дейін бұрынғы санат сақталады (40-тармақ).
Өтініш ұлттық «Ұстаз» платформасында (мемлекеттік) беріледі. Bilim Plus Ұстаз — біздің мұғалім кабинеті — дайындалуға көмектеседі: «Санат» бөлімінде балдар мен құжаттарды жинайды. Пилот туралы толығырақ — № 159-НҚ аттестаттау пилоты бөлімінде.
2027 жылы ПББ бола ма
2027 жылға арналған аттестаттау қағидалары әлі жарияланған жоқ. 2026 жылғы 7 қазандағы белгілі жайттар:
- № 159-НҚ пилот 2026 жылғы 31 желтоқсанға дейін қолданылады;
- министр пилот өзін ақтаса, тест барлық педагогтер үшін алынатынын айтты, бірақ бұл туралы нормативтік акт әзірге жоқ;
- ПББ жазылған № 83 Қағидалар қолданыста; олар бойынша комиссия портфолионы қаңтардан тамызға дейін қарайды (58-тармақ);
- 2026 жылғы ПББ спецификацияларын ҰТО 2026 жылғы қаңтарда жариялады — жаңа қағидалар мен спецификацияларды желтоқсан–қаңтарда күткен жөн.
Басшыларға, орынбасарларға және әдіскерлерге әдеттегідей дайындалу керек: оларға тест сақталады. Мұғалімдерге — министрлік жаңалықтарын қадағалап, цифрлық профиль материалдарын жинау.
ПББ-дан босату
№ 83 Қағидалар бойынша да педагогтердің бір бөлігі тестсіз аттестатталады:
- 30 және одан көп жыл өтілі бар педагогтер — бұрын берілген санатты растағанда (57-тармақ);
- «бірінші» немесе «жоғары» санаты бар педагогтер — «педагог-модератор» санатын алғанда (57-тармақ);
- «педагог-зерттеуші» және «педагог-шебер» — санатты қатарынан екі реттен артық емес растағанда (57-тармақ);
- IELTS, TOEFL, DELF, Goethe-Zertifikat және басқа да қолданыстағы сертификаты бар шетел тілі мұғалімдері (55–56-тармақтар).
Зейнеткерлікке төрт жылдан аспайтын уақыт қалған педагогтер аттестаттаудан толық босатылады (30-тармақ). Толығырақ — ПББ-дан босату: 30 жыл өтіл және сертификаттар мақаласында.
Қалай дайындалуға болады
2026 жылғы форматтағы сынақ тесттер, қателерді талдауымен — басшыларға, сертификаттауға, әдіскерлерге, мектепке дейінгі білім беру педагогтеріне, мектеп мұғалімдеріне және өтілсіз үміткерлерге. ҰТО-ның ресми сынамалық тестілеуі ақылы, app.testcenter.kz жеке кабинетінде өтеді (41-тармақ).
Жиі қойылатын сұрақтар
ПББ мұғалімдер үшін тоқтатылды ма?
Толық тоқтатылған жоқ. ПББ жазылған № 83 Қағидалар қолданыста, бірақ 2026 жылғы 1 қыркүйектен аттестатталуға тиіс мұғалімдер оны № 159-НҚ пилотта тестсіз өте алады. Басшылар, орынбасарлар, әдіскерлер, түлектер және кәсіпке қайта оралатындар ПББ тапсырады.
ПББ үшін төленген ақша қайтарыла ма?
Пилотқа байланысты ақшаны қайтару туралы жеке шешім таппадық. ҰТО-ның «Ақшаны қайтару» бетіне сәйкес қайтаруға өтініш төлемнен кейін бір жыл ішінде беріледі — мысалы, тестке өтінім дерекқор жабылғанға дейін жойылса немесе төлем өтінімсіз жасалса. 2026 жылғы шілдеде «модератор» — «шебер» санаттарына екінші мүмкіндік ашылғанда, сәуірде төленіп, қайтарылмаған сома автоматты түрде есепке алынды. Нақтысын testcenter.kz сайтынан тексеріңіз.
Түлектер ПББ тапсыра ма?
Иә. Өтілі жоқ педагогикалық ЖОО мен колледж түлектері «педагог» санатына өз бағытының тесті бойынша ПББ тапсырады. Шекті балл — 50-ден 25. 2026 жылы бірінші мүмкіндік тегін, келесілері — 5 640 теңге.
ПББ деген не?
ПББ — педагогтердің білімін бағалау, ОЗП-ның қазақша атауы. Бұл ҰТО-ның сол тесті, testcenter.kz қазақ тіліндегі бетінде солай аталады. Тестті қазақ немесе орыс тілінде тапсыруға болады — тілді өтініште таңдайды (44-тармақ).
ОЗП қалай аударылады?
ОЗП — «оценка знаний педагогов», қазақша — педагогтердің білімін бағалау (ПББ). Термин Педагогтерді аттестаттау қағидаларында (№ 83 бұйрық, 2-тармақ) берілген: министрлік айқындаған ұйым, яғни Ұлттық тестілеу орталығы жүргізетін аттестатталушылардың білімін тестілеу.
НКТ мен квал тест ПББ-мен бірдей ме?
Иә, бұл педагогтерге арналған тесттің бұрынғы атаулары. Қазір № 83 Қағидаларда және testcenter.kz сайтында ол ПББ (орысша ОЗП) деп аталады.
ПББ нәтижесі қанша уақыт жарамды?
ПББ тапсырған күннен бастап бір жыл (№ 83 Қағидалар, 53-тармақ). Сертификат компьютерлік тестілеу аяқталған соң беріледі, оны ҰТО жеке кабинетінен жүктеп алуға болады.
Сынақ ПББ-ны қайдан тапсыруға болады?
Bilim Plus-та — 2026 жылғы форматтағы сынақ тесттер, әр қатенің түсіндірмесімен: мектеп мұғалімдеріне ПББ, басшыларға, әдіскерлерге, мектепке дейінгі білім беру педагогтеріне және өтілсіз үміткерлерге арналған жеке тесттер. ҰТО-ның сынамалық тестілеуі ақылы, app.testcenter.kz жеке кабинетінде өтеді.
Дереккөздер: Педагогтерді аттестаттауды өткізу қағидалары мен шарттары (ҚР БҒМ 2016 жылғы 27 қаңтардағы № 83 бұйрығы, 07.10.2026 жағдайы бойынша), Оқу-ағарту министрі м.а. 2026 жылғы 5 маусымдағы № 159-НҚ бұйрығы, testcenter.kz сайтындағы ПББ беттері мен ҰТО жаңалықтары (2026), «Өрлеу» КЕАҚ түсіндірмесі, Оқу-ағарту министрлігінің 2026 жылғы сәуір мен тамыздағы мәлімдемелері.
