«Наурыз — жаңару мейрамы» — тәрбие сағаты, 1–8 сынып

Мақсаты

• Наурыз мейрамының табиғаттың оянуымен, жаңарумен және татулықпен байланысты мәнін түсіндіру.
• Көрісу, наурыз көже, ақ тілек, ұлттық ойындар сияқты салт-дәстүрлерді танып, олардың мағынасын ашуға үйрету.
• Ренжісткенмен татуласуға, үлкенге құрмет, кішіге қамқорлық көрсетуге, жақсы өзгерісті өзінен бастауға баулу.

Барысы — жалпы жоспар

1. 1
   Кіріспе · 5 мин

   Мұғалім Наурыздың күн мен түн теңесетін көктем кезінде тойланатынын айтып, оқушылардан көктемде табиғатта не өзгеретінін сұрайды. Балалардың жауабынан «жаңару» сөзі туады. Мұғалім бұл сөздің адамға қалай қатысты екенін сұрап, тақырыпқа көшеді.

2. 2
   Наурыз дәстүрлері · 8 мин

   Топтарға дәстүр аты жазылған карточкалар беріледі: көрісу, наурыз көже, ақ дастарқан, алтыбақан, тілек айту, ағаш отырғызу. Әр топ өз дәстүрінің не үшін жасалатынын, оның бүгінгі отбасы мен сыныптағы мағынасын түсіндіреді.

3. 3
   Наурыз көже сыры · 7 мин

   Мұғалім наурыз көженің түрлі дәмнен әзірленетінін айтып, топтарға әр дәмді бір жақсы қасиетпен байланыстыруды ұсынады: татулық, береке, денсаулық, білім. Топтар өз «көже рецептін» құрастырып, қай қасиетті неге таңдағанын түсіндіреді.

4. 4
   Татуласу шеңбері · 8 мин

   Наурызда өкпе-ренішті ұмытып, татуласу дәстүрі туралы әңгіме жүреді. Мұғалім екі жағдаят оқиды: достар ойында ұрсысып қалды, біреу сыныптасының затын абайсызда бүлдірді. Топтар кешірім сұрау мен кешірудің сөздерін тауып, татуласу жолын ұсынады.

5. 5
   Тілек ағашы · 6 мин

   Әр оқушы түрлі түсті қағазға жаңа жылға тілегін және өзінде жақсартқысы келетін бір әдетін жазады. Қағаздар бұтаққа байланады немесе тақтадағы ағаш суретіне жапсырылады. Бірнеше тілек сыныпқа оқылады.

Мұнда — кезеңдердің мазмұны ғана. Мұғалімнің сөзі мен тапсырмалары бар толық жоспарды кабинет сыныпқа бейімдеп жасайды.

Талқылауға сұрақтар

• Наурыз мейрамын неге жаңару мерекесі дейді?
• Көрісу дәстүрі адамдарды қалай жақындатады?
• Наурызда неге ренжіскендер татуласады?
• Наурыз дәстүрлерінің қайсысын сыныпта жалғастыруға болады?
• Жаңа жылда өзіңде нені өзгерткің келеді?

Ойын / тренинг: Ақсерек-көксерек

Сынып екі командаға бөлініп, бір-біріне қарсы қол ұстасып тұрады. Бір команда «Ақсерек-көксерек, бізден саған кім керек?» деп қарсы командадан бір оқушыны шақырады. Ол жүгіріп келіп, тізбекті үзуге тырысады: үзсе, бір ойыншыны өз командасына алып кетеді, үзе алмаса, сол командада қалады. Ойын соңында ұлттық ойынның ауызбіршілік пен батылдыққа қалай баулитынын бірге айтамыз.

Рефлексия

«Ақ тілек»: шеңбер бойымен әр оқушы көршісіне Наурызға арналған бір жылы тілек айтады.

Қай сыныптарға

Тақырып 1–8 сыныпқа арналған. 1–4 сыныптарда дәстүрлерді суретпен таныстырып, тілек ағашына сурет салуға мүмкіндік берген жөн, ойынды ауладағы кеңістікте өткізген ыңғайлы. 5–8 сыныптарда оқушыларға Наурыз дәстүрлері туралы шағын топтық жоба дайындап, кіші сыныптарға таныстыруды ұсынуға болады.