«Буллингке жол жоқ» — тәрбие сағаты, 5–8 сынып

Мақсаты

• Буллингтің белгілерін ажыратып, оны әзіл мен кездейсоқ ренжісуден айыра білуге үйрету.
• Куәгердің рөлін түсіндіріп, қорлауды көргенде үндемей қалмай, қауіпсіз түрде әрекет етуге дағдыландыру.
• Сыныпта бір-біріне құрмет пен әділдікке негізделген ортақ ережелерді бірлесе қабылдауға тәрбиелеу.

Барысы — жалпы жоспар

1. 1
   Кіріспе · 5 мин

   Тақтаға «буллинг» сөзі жазылады, оқушылар оған қатысты ойға келген сөздерді атайды. Мұғалім жауаптарды «сөзбен», «әрекетпен», «елемеумен» деген үш топқа жинақтайды. Мақсат — қорлаудың тек төбелес емес, әр түрлі болатынын көрсету.

2. 2
   Әзіл ме, қорлау ма? · 8 мин

   Жұптар қысқа жағдаяттар жазылған карточкаларды «әзіл», «ренжісу», «буллинг» деген бағандарға бөледі. Талқылауда негізгі белгілер шығарылады: бір адамға қайта-қайта бағытталуы, күштердің теңсіздігі, жәбірленушіге жағымсыз болуы.

3. 3
   Жағдаят талдау · 10 мин

   Төрт топ бір жағдаятты төрт рөл тұрғысынан қарайды: жәбірленуші, қорлаушы, куәгер, көмекке келген адам. Әр топ өз кейіпкерінің не сезінетінін және жағдайды қалай өзгертуге болатынын айтады. Бұл кезең эмпатияны оятады.

4. 4
   Кімге жүгінеміз · 5 мин

   Сынып бірлесе көмек сұрауға болатын адамдардың тізімін жасайды: сынып жетекшісі, мектеп психологы, ата-ана, сенімді ересек. Мұғалім көмек сұрау — «шағым айту» емес, өзіңді және досыңды қорғау екенін түсіндіреді.

5. 5
   Сынып келісімі · 7 мин

   Оқушылар топ болып сыныптың қауіпсіздік келісіміне бір-бір ереже ұсынады. Ережелер дауыс беру арқылы іріктеліп, ортақ параққа жазылады және бәрі қол қояды. Келісім сынып бұрышына ілініп, тоқсан соңында қайта қаралады.

Мұнда — кезеңдердің мазмұны ғана. Мұғалімнің сөзі мен тапсырмалары бар толық жоспарды кабинет сыныпқа бейімдеп жасайды.

Талқылауға сұрақтар

• Әзіл қай сәтте басқа адамды ренжітетін қорлауға айналады?
• Неліктен куәгерлер жиі үндемей қалады және оған не көмектесер еді?
• Жәбірленушіге қолдау көрсетудің қауіпсіз тәсілдері қандай?
• Біздің сыныпта әр адам өзін қауіпсіз сезінуі үшін не өзгерту керек?
• Біреуді ренжітіп алғаныңды түсінсең, жағдайды қалай түзеуге болады?

Ойын / тренинг: Қолдау шеңбері

Оқушылар шеңбер бойы тұрады. Мұғалім қысқа жағдаят оқиды, мысалы, жаңа оқушыны ойынға қоспау немесе біреудің суретін мазақтау. Шеңбердің ортасына шыққан ерікті куәгердің орнында не айтар немесе не істер еді, соны ұсынады, қалғандары тағы бір нұсқа қосады. Әр жағдаятқа кемінде үш түрлі шешім табылуы керек. Ойын соңында ең сәтті сөйлемдер «Қолдау сөздері» парағына жазылады.

Рефлексия

«Бағдаршам»: жасыл — бәрі түсінікті, сары — сұрағым бар, қызыл — бұл тақырыпта көмек керек; парақшаны аты-жөнсіз салуға болады.

Қай сыныптарға

Тақырып 5–8 сыныпқа арналған. 5–6 сыныптарда жағдаяттарды суретпен немесе мультфильм үзіндісімен беріп, рөлдер санын екеуге қысқартуға болады. 7–8 сыныптарда сынып келісіміне онлайн-чаттағы ережелерді қосып, кибербуллинг туралы келесі сынып сағатына көпір жасаңыз.