«Әділдік пен жауапкершілік» — тәрбие сағаты, 9–11 сынып

Мақсаты

• Әділдік ұғымын теңдік, адалдық және өзгені құрметтеу ұғымдарымен байланыстыра талдауға үйрету.
• Шешім қабылдау алдында оның өзіне және басқаларға салдарын ойлау дағдысын қалыптастыру.
• Өз қателігін мойындап, түзетуге дайын, сөзіне берік, жауапты тұлға болуға тәрбиелеу.

Барысы — жалпы жоспар

1. 1
   Кіріспе · 5 мин

   Тақтаға «Әділдік — бұл…» және «Жауапкершілік — бұл…» деген екі сөйлем жазылады. Оқушылар стикерге өз анықтамаларын жазып, тақтаға іледі. Мұғалім ұқсас ойларды топтастырып, сыныптың алғашқы түсінігін көрсетеді.

2. 2
   Тең бе, әділ ме? · 8 мин

   Мұғалім бір сурет немесе жағдаят көрсетеді: бойы әртүрлі үш адамға бірдей тұғыр беріледі. Жұптар бәріне бірдей беру мен әрқайсысына қажетін беру арасындағы айырмашылықты талқылап, мектеп өмірінен мысал табады.

3. 3
   Дилемма · 10 мин

   Топтар екіұдай жағдаяттарды талдайды: досың бақылау жұмысында көшірді, топтық жобада біреу ештеңе істемеді, мұғалім қате баға қойды. Әр топ әділ шешімді іздеп, кімге қандай жауапкершілік жүктелетінін анықтайды.

4. 4
   Жауапкершілік шеңбері · 7 мин

   Әр оқушы өз жауапкершілігін төрт шеңберге бөліп жазады: өзіне, отбасына, сыныпқа, қоғамға. Кейін бірнеше оқушы ерікті түрде бөліседі. Мұғалім жауапкершілік жасқа қарай кеңейетінін атап өтеді.

5. 5
   Қорытынды · 5 мин

   Сынып топтардың ұсыныстарынан ортақ «Жауапкершілік картасын» құрады: сыныпта кім неге жауап береді, келіспеушілік туса қалай шешеміз. Карта бір ай ілулі тұрып, айдың соңында қайта қаралады.

Мұнда — кезеңдердің мазмұны ғана. Мұғалімнің сөзі мен тапсырмалары бар толық жоспарды кабинет сыныпқа бейімдеп жасайды.

Талқылауға сұрақтар

• Әрқашан бәріне бірдей беру әділ бола ма?
• Досыңның қатесін жасыру — достық па, әлде әділетсіздік пе?
• Өз қателігіңді мойындау неліктен кейде соншалық қиын?
• Жауапкершілігі жоғары адамды қандай белгілерден танисың?
• Сыныпта әділетсіздік байқасаң, оны кімге және қалай айтуға болады?

Ойын / тренинг: Әділ төреші

Сынып 4 топқа бөлінеді, әрқайсысына дау-дамай жағдаяты бар карточка беріледі. Топ «төрешілер алқасы» ретінде екі жақтың дәлелін тыңдап, оларды рөлмен ойнатады да, бес минут ішінде әділ шешім шығарады. Шешім екі жақтың да мүддесін ескеруі және дәлелденуі тиіс. Қалған топтар шешімді бағалап, сұрақ қояды. Ойын соңында сынып әділ шешімнің ортақ белгілерін тізеді.

Рефлексия

«Таразы»: оқушы бір жағына бүгін түсінгенін, екінші жағына әлі де ойланатын сұрағын жазады.

Қай сыныптарға

Тақырып 9–11 сыныпқа арналған. 9 сыныпта дилеммаларды мектеп өміріне жақын етіп, топтық тапсырманы қысқарту ыңғайлы. 10–11 сыныптарда жағдаяттарға қоғамдық тақырыптарды қосып, азаматтың жауапкершілігі мен таңдау еркіндігі туралы пікірталас ұйымдастыруға болады.