«Қаржылық сауаттылық» — тәрбие сағаты, 9–11 сынып

Мақсаты

• Кіріс, шығыс, жинақ ұғымдарын түсіндіріп, қарапайым жеке бюджет құруға үйрету.
• Қарыз алу, бөліп төлеу және онлайн-сатып алу кезіндегі тәуекелдерді сыни бағалауға дағдыландыру.
• Ақшаға қатысты шешім қабылдағанда өз іс-әрекетіне жауап беретін, есепті ойлайтын азамат тәрбиелеу.

Барысы — жалпы жоспар

1. 1
   Кіріспе · 5 мин

   Оқушылар анонимді түрде «Қолыма ақша түссе, бірінші не істеймін?» деген сұраққа жауап жазады. Жауаптар топтастырылып тақтаға шығарылады: жұмсау, жинау, көмектесу. Бұл сыныптың ақшаға деген әртүрлі көзқарасын көрсетіп, талқылауға бастау береді.

2. 2
   Керек пен қалау · 7 мин

   Жұптар шығындар тізімін «қажетті», «қалаған», «кейінге қалдыруға болады» деп бөледі. Талқылауда жарнама мен достардың ықпалы қалауды қажеттілік сияқты көрсететіні, импульсті сатып алудың белгілері айтылады.

3. 3
   Жеке бюджет · 10 мин

   Топтар шартты кейіпкердің, мысалы, колледжде оқитын жастың бір айлық бюджетін құрады: кірісі, міндетті шығыстары, қалауы және жинағы. Әр топ бюджеттің теңгерілгенін тексеріп, күтпеген шығынға қандай қор қалдыратынын көрсетеді.

4. 4
   Қарыз бен алаяқтық · 8 мин

   Мұғалім үш жағдаят ұсынады: досынан қарыз алу, бөліп төлеуге телефон алу, табысты «жеңіл ақша» ұсынысы. Топтар әрқайсысының тәуекелін, шарттарды мұқият оқудың маңызын және ата-анамен ақылдасудың қажеттігін талқылайды.

5. 5
   Қорытынды · 5 мин

   Әр оқушы өз бюджетінің жобасын бастап, бір нақты қаржылық мақсат жазады: бір затқа жинау, шығыс күнделігін жүргізу немесе ысырапты азайту. Келесі айда оқушылар нәтижесін қысқаша бөлісе алады.

Мұнда — кезеңдердің мазмұны ғана. Мұғалімнің сөзі мен тапсырмалары бар толық жоспарды кабинет сыныпқа бейімдеп жасайды.

Талқылауға сұрақтар

• Ақшаны дұрыс жұмсау мен жинау дағдысын кімнен және қалай үйренеміз?
• Жарнама біздің шешімімізге қалай әсер етеді, оны қалай байқауға болады?
• Досыңа қарыз беру не одан қарыз алу достыққа қалай әсер етуі мүмкін?
• «Тез әрі оңай табыс» ұсынысына неге сақ болу керек?
• Отбасы бюджетіне жасөспірім қандай үлес қоса алады?

Ойын / тренинг: Қаржылық таңдау

Сынып 4–5 командаға бөлінеді, әрқайсысына бірдей шартты ай сайынғы кіріс беріледі. Мұғалім кезекпен оқиға карточкаларын ашады: сыйлыққа ақша, телефон сынды, жеңілдік науқаны, досың қарыз сұрады, күтпеген табыс. Әр команда шешім қабылдап, бюджетін қайта есептейді. Ойын соңында жинағы мен міндеттері теңгерілген команда өз стратегиясын түсіндіреді, сынып ортақ ережелер шығарады.

Рефлексия

«Бір сөйлем»: әр оқушы «Мен ақшаға қатысты бүгіннен бастап…» деп басталатын сөйлемді аяқтайды.

Қай сыныптарға

Тақырып 9–11 сыныпқа арналған. 9 сыныпта бюджетті жалақы емес, қалта ақшасы мысалымен құрап, оқиға карточкаларын азайтуға болады. 10–11 сыныптарда алғашқы жұмыс, студенттік өмір, шарттағы ұсақ жазуларды оқу және отбасылық қаржылық шешімдерге қатысу туралы сұрақтарды қосыңыз.