Педагогтің біліктілік санаттары

Санат атқаратын лауазымы бойынша беріледі (№ 83 қағидалар, 6-тармақ) және бірізділік қағидаты сақталады (5-тармақ): келесі санатқа алдыңғы санаттың жалпы талаптарын орындау керек.

1. Педагог-тағылымдамашы. Бір жыл өткен соң бірінші басшының атына өтініш беріп, аттестаттаусыз «педагог» санатын алады; бұйрық бес жұмыс күні ішінде шығады (6-тармақ).
2. Педагог. Бұл санатқа педагогикалық лауазымдағы жұмысын қайта бастаған (үзіліс 5 жылдан аспайды, бейін бойынша өтілі кемінде 1 жыл), санаты жоқ педагогтер және шетелден келген педагогтер де үміткер (5-тармақ, 1-тармақша). ПББ шегі — 50 % (39-тармақ).
3. Педагог-модератор — педагогикалық өтілі кемінде екі жыл, білім беру ұйымы деңгейінде олимпиада мен байқауға қатысушылары бар (5-тармақ, 2-тармақша).
4. Педагог-сарапшы — модератор талаптары және әріптестерге әдістемелік қолдау, аудан (қала) деңгейіндегі байқаулар (5-тармақ, 3-тармақша).
5. Педагог-зерттеуші — сарапшы талаптары және әріптестермен сабақты зерттеу, облыс деңгейінде кемінде 3 ауданды (қаланы) қамтып тәжірибе тарату (5-тармақ, 4-тармақша).
6. Педагог-шебер — зерттеуші талаптары және республикалық оқу-әдістемелік кеңес ұсынған авторлық бағдарламалар, республика деңгейінде кемінде 3 облысты қамтып тәжірибе тарату (5-тармақ, 5-тармақша).

Әдістемелік кабинеттердің әдіскерлері мен бөлім меңгерушілері педагогтермен бірдей санаттарға, бірдей ПББ шегімен аттестатталады (39-тармақ, 3-тармақша).

Басшылардың санаттары. Бірінші басшылар мен орынбасарлардың өз санаттары бар: «үшінші санаттағы басшы», «екінші санаттағы басшы», «бірінші санаттағы басшы» және сол үш санаттағы «басшы орынбасары» (15, 19-тармақтар). Олар үшін ПББ шегі — 70 % (39-тармақ), бірінші басшылар үш жылда бір рет аттестатталады (3-тармақ). Бастапқы аттестаттауда басшы мен орынбасар ПББ және жинақтау нәтижесіне қарай санаттар кезектілігін сақтамай өтініш береді (12-тармақ). Ескі санаттар теңестірілген: «басшы-ұйымдастырушы» — үшінші санатқа, «басшы-менеджер» — екіншіге, «басшы-көшбасшы» — біріншіге (35-тармақ). Сынақ тест — басшыларға арналған ПББ.

Екі жүйе бар: тұрақты № 83 қағидалар (ПББ және портфолио) және № 159-НҚ пилот (ПББ-сыз, цифрлық профиль, 31.12.2026 дейін). Қағидалар парағының баллдары 12-қосымшада қалай жазылса, солай берілді.

12-қосымшада мектепке дейінгі, қосымша және арнайы білім беру ұйымдары мен әдіскерлер үшін курс нормасы — 36 / 36 / 72 / 80 және одан жоғары сағат. Пилотта барлық санат Платформа арқылы беріледі (Тәртіптің 20-тармағы), курстар — 36 / 36 / 72 / 72 сағат. Материалдар мәлімделген санатқа бір критерий бойынша сәйкес келмесе, сол критерийге 0 қойылады (12-қосымша мен 6-қосымшаның ескертпесі). Өз балыңызды есептеу — аттестаттау баллдарының калькуляторы.

Ескі санаты («екінші», «бірінші», «жоғары») бар педагогтер аттестаттауда жаңа санаттарға үміткер болады. Қайсысына — екі бұйрықта әртүрлі.

№ 83 қағидалар бойынша «бірінші» немесе «жоғары» санаты бар педагогтер «педагог-модератор» санатын алғанда ПББ-дан босатылады (57-тармақ, 2-тармақша). Қолданыстағы жүйе бойынша бұрын берілген санатты растағанда 30 және одан көп жыл өтілі бар педагогтер де ПББ тапсырмайды (57-тармақ, 1-тармақша) — толығырақ «30 жыл өтілмен ПББ» мақаласында.

№ 83 қағидалар санат аттестаттау рәсімінсіз берілетін жағдайларды атайды:

• «педагог-модератор» — Президенттік кадр резервіндегілерге, ғылым кандидаттары мен докторларына, PhD докторларына, Nazarbayev University және «Болашақ» тізіміндегі шетелдік ЖОО түлектеріне, CELTA немесе DELTA сертификаты бар шетел тілі педагогтеріне, әскери атағы майордан не штаб-сержанттан төмен емес адамдарға, білім басқармасынан, біліктілікті арттыру ұйымынан, ЖОО-дан ауысқандарға (32-тармақ);
• мұғалім тапшы өңірлерге арналған Арнайы бағдарлама бойынша келген педагогтерге: ЖОО түлектеріне — «педагог-модератор», «педагог-сарапшы» мен «педагог-зерттеушіге» — бір деңгей жоғары (33-тармақ);
• ТжКБ арнайы пәндер педагогтері мен өндірістік оқыту шеберлеріне өндірістегі бейіндік өтілі кемінде 5 жыл болса — «педагог-модератор», 10 жыл және одан көп болса — «педагог-сарапшы» (28-тармақ).

Мерзімінен бұрын санат кезекті аттестаттаудан кемінде 2 жыл өткен соң беріледі: сарапшыға тізімдегі кемінде төрт талапты, зерттеушіге — кемінде бесеуін, шеберге — кемінде алтауын орындау керек (63-тармақ).

• Мерзімі. Педагогтердің, әдіскерлердің, басшы орынбасарларының санаты 5 жыл, бірінші басшылардікі 3 жыл жарамды (№ 83 қағидалар, 26-тармақ). Пилотта санат аттестаттаушы орган бұйрық шығарған күннен бастап бес жыл жарамды (Тәртіптің 34-тармағы).
• Куәлік. Комиссия хаттамасы негізінде аттестаттау органы бұйрық шығарады, білім беру ұйымы Қағидалардың 7-қосымшасындағы нысан бойынша куәлік береді (26-тармақ). Пилотта бұйрық ұйымға Платформа арқылы жіберіледі, куәлік — Тәртіптің 10-қосымшасындағы нысанмен (34-тармақ).
• Басқа жұмысқа ауысқанда. Басқа ұйымға ауысқанда, қоса атқарғанда немесе бейін бойынша басқа лауазымға тағайындалғанда санат мерзімі аяқталғанша сақталады (27-тармақ).
• Тоқтата тұру. Жүктілік пен бала күтімі бойынша демалыста (бала үш жасқа толғанша), әлеуметтік мәні бар аурумен, өндірістен қол үзіп оқығанда, әскери қызметте мерзім тоқтатылып, жұмысқа шыққан соң екі жылдан аспайтын мерзімге сақталады (29-тармақ).
• Зейнет алдында. Жасына байланысты зейнетке төрт жылдан аз қалған педагогтер аттестаттаудан босатылады, санаты өтініш бойынша сақталады (30-тармақ).
• Растамаса. «Сәйкес келмейді» шешімінде комиссия қолданыстағы санатты сақтайды немесе төменірек санат береді; мерзімінен бұрын аттестаттауда қолданыстағы санат мерзімі біткенше сақталады (24-тармақ). Өтініш уақтылы берілмесе — бір жылға бір деңгей төмен санат (46-тармақ).

Пилот кезінде қатысушының бұрынғы санаты жаңа санат берілгенше сақталады (Тәртіптің 40-тармағы).

Санат лауазымдық айлыққа қосымша ақы береді. Оның мөлшерін № 83 қағидалар да, № 159-НҚ пилот та белгілемейді: қосымша ақы мөлшері еңбекақы туралы қаулымен бекітілген. Өз санатыңыз бен өтіліңізбен жалақыны мұғалім жалақысының калькуляторында есептеп көріңіз.