1-сыныпқа арналған сергіту сәті: тақпақпен 10 жаттығу
Бірінші сынып оқушысы бір нәрсеге ұзақ зейін қоя алмайды, ал әріп жазу қолды тез шаршатады. Мұнда — сабақтың ортасында бір-екі минутта өткізетін 10 жаттығу: тақпағы бар ойындар, саусаққа және көзге арналған, парта жанында тұрып жасалатын жеңіл қимылдар.
Алты жаттығу, әрқайсысы 10 секунд — санап отырамыз.
Алғашқы айларда бала мектепке енді үйренеді: партада ұзақ отыру, қарындашты дұрыс ұстау, мұғалімді тыңдау — бәрі жаңа. Сондықтан 1-сыныпта сергіту сәтін бір сабақта екі рет, қысқа-қысқа өткізуге болады: әдетте 15–20-минутта және жазу жұмысынан кейін. Жаттығу ойынға ұқсаса, балалар оны тағы бір тапсырма емес, демалыс деп қабылдайды.
Тақпақты алғашында мұғалім өзі айтып, қимылын көрсетеді, екінші рет сынып бірге айтады. Барлық қимыл өз партасының жанында, орнында жасалады: жүгіру, секіру, көршіге тию жоқ. Беттің жоғарғы жағындағы «Саусаққа» ойнатқышын проекторға шығарсаңыз, саусақ жаттығулары таймермен жүреді, ал төмендегі тақпақтар оны толықтырады.
10 жаттығу
Қарындашты аламыз, Алақанға саламыз. Ары-бері домалай, Қол жылыды — алақай!
Қарындашты екі алақанның арасына қойып, алақанды аздап басып, ары-бері домалатамыз. Соңғы жолда алақанды ашып, жылыған қолды көрсетеміз де, қарындашты партаға қоямыз. Тақпақты 2–3 рет қайталаймыз.
Сәлем, сәлем, саусағым! Амансың ба, бармағым? Бір-біріне тиіп тұр — Бәрі аман, шырағым! Енді кері қайтамыз, Шынашақтан бастаймыз. Ешкімді де ұмытпай, Бәріне «сәлем» айтамыз!
Екі қолды алдымызға көтеріп, саусақтарды қимылдатамыз, сосын оң және сол қолдың бармақтары ұшымен «амандасады». Әрі қарай сұқ саусақ сұқ саусақпен, ортаңғы ортаңғымен, шынашақ шынашақпен тиіседі. Екінші шумақта керісінше, шынашақтан бастаймыз.
Таңертең біз ояндық, Керілдік те, қуандық! Бетті жуып, сүртіндік, Сөмке асып, аттандық! Сол-оң, сол-оң, жүреміз, Мектеп есігін көреміз! Сәлем, мектеп! Сәлем, сынып! Партаға отырдық тынып.
Әр жолды қимылмен көрсетеміз: керілеміз, алақанмен бет жуғандай боламыз, қолды иыққа қойып сөмке асамыз. Орнымызда қол сілтеп адымдаймыз, алақанды маңдайға қойып алысқа қараймыз. Басты ақырын иіп сәлемдесеміз де, тыныш отырамыз.
Саусағыма қараймын — Жап-жақын тұр, байқаймын. Енді бұрыш — ол алыс, Көзге де керек тыныс.
Қолды алға созып, сұқ саусақты көз деңгейінде тік ұстаймыз да, оның ұшына 3–4 секунд қараймыз. Сосын басты бұрмай, сыныптың алыс бұрышына қараймыз, ал терезе жақын болса — терезеге. Тақпақты 4 рет қайталаймыз.
Кішкентай дән — бүгілдік, Күн жылытты — көтерілдік. Қолды көкке созамыз — Теректен де озамыз! Жел, жел, жел — ақырын кел, Ағаш, ағаш, тербел, тербел! Жапырақтар дір-дір етті, Жел басылды — отыр, жетті!
Парта жанында тізені бүгіп, кішкентай болып бүрісеміз, сосын баяу түзеліп, қолды жоғары созып, аяқтың ұшына көтерілеміз. Жел соққанда жоғары көтерілген қолды оңға-солға ақырын тербетіп, саусақтарды дірілдетеміз. Соңғы жолда қолды түсіріп, орнымызға отырамыз.
Ысқылаймыз біз қолды — Алақан жылуға толды! Көзді жұмдық — қара түн, Ашып едік — шықты күн!
Алақанды бір-біріне ысқылап жылытамыз. Көзді жұмып, үстінен алақанды қайықша етіп жабамыз: көзге баспаймыз, тек қараңғы болсын, іштей бестен санаймыз. Алақанды алып, көзді ашамыз; 3 рет қайталаймыз.
Тық-тық, тық-тық — үй салайық, Кірпіштерді қалайық. Үстіне — биік шатыр, Ішінде — кішкене батыр! Терезеден қарайық, Есік ашып, шақырайық: «Кел, кел, бәрің кіріңдер! Құшағымды көріңдер!»
Жұдырықты бір-біріне ақырын соғып, «балғамен» қағамыз, алақанды кезекпен бірінің үстіне бірін қойып, кірпіш қалаймыз. Саусақ ұштарын бас үстінде түйістіріп шатыр жасаймыз, өзімізді көрсетеміз, саусақпен көз алдында «терезе» құраймыз. Қолды кеудеден алға ашып есікті ашамыз, өзімізге қарай бұлғап шақырамыз да, өзімізді құшақтаймыз.
«Доп!» — тізені бүгіп-жазамыз: бір, екі, үш, төрт. «Қуыршақ!» — қол белде, басты ақырын иеміз. «Робот!» — қол шынтақтан бүгулі, орнымызда тік-тік басамыз. «Көлік!» — рөлді бұраймыз: «Би-би!» «Ағаш ат!» — өкшеден аяқтың ұшына тербелеміз. «Дүкен жабылды!» — қатып тұрамыз: бір, екі, үш, төрт, бес.
Мұғалім ойыншықтың атын айтады, оқушылар сол ойыншыққа айналады. Атауларды әр түрлі ретпен, бірте-бірте жылдамырақ айтыңыз; доп серіппедей тербеледі, бірақ секірмейді. «Дүкен жабылды!» дегенде бәрі сөредегі ойыншықтай қозғалмай тұрады.
Сұқ саусақ пен ортаңғы саусақ — екі аяқ. Жайлап жүреміз: бір, екі, үш, төрт. Жылдам жүреміз: бір, екі, үш, төрт, бес, алты, жеті, сегіз. Қарындашқа жеттік — аттап өттік: бір! Кері қайттық: бір, екі, үш, төрт — демалдық.
Екі саусақ партаның бетімен «адымдайды»: алдымен баяу, сосын жылдамырақ, әр қолмен кезекпен немесе екеуімен бірге. Жолдағы қарындаштан саусақтар аттап өтеді, кері қайтады, ал алақан партаға жайылып жатады. Жазу жұмысынан кейін саусақты босатуға ыңғайлы.
Мұрынмен ауа аламыз: бір, екі, үш, төрт — шар үлкейді. Ауызбен баяу шығарамыз: ш-ш-ш… бір, екі, үш, төрт, бес, алты — шар кішірейді. Төрт рет қайталаймыз.
Қолды алдымызға шар ұстағандай дөңгелентіп ұстаймыз. Ауа алғанда қол ақырын ажырайды, ал «ш-ш-ш» деп ауа шығарғанда шар кішірейгендей алақандар жақындасады. Асықпаймыз, иықты көтермейміз, қатты үрлемейміз.
Сергіту сәтін ұмытпайсыз — Тақта өзі еске салады
Bilim Plus Ұстаз кабинетіндегі Тақтада — Барспен бірге жаттығулар, ойындар және сабақ кестесі бойынша еске салу. Тегін.
Қалай өткізу керек
- Жазу жұмысынан кейін алдымен қол мен саусаққа арналған жаттығуды (1, 2, 9) алыңыз, ұзақ тыңдаудан кейін — тұрып жасалатынды (3, 5, 7, 8).
- Бір сергіту сәтіне 2–3 жаттығу жеткілікті, барлығы 1–2 минуттан аспасын. Аптасына бір жаңа тақпақ қосыңыз: балалар жаттап алып, кейін өздері сұрайтын болады.
- Сергіту алдында терезені ашып, сыныпты желдетіп алыңыз — тұрып жасалатын жаттығулар таза ауада жеңілірек өтеді.
- Дәрігер анықтамасымен босатылған оқушыны мәжбүрлемеңіз: ол отырып қол қимылдарын жасай алады немесе санақты жүргізеді.
- «Ойыншықтар дүкені» сияқты ойындарда ешкім шықпайды, қате жасаған балаға күлмейміз: мақсат — ұтыс емес, көңілді үзіліс.
Сергіту сәтінің басқа түрлері
Жиі қойылатын сұрақтар
Чаттағы көмекшіден сұраңыз — бірден жауап береді.
Әдетте сабақтың 15–20-минутында, балалар алаңдай бастаған кезде. Жазу көп сабақта екі рет қысқа сергіту өткізуге болады: бірі саусаққа, бірі тұрып жасалатын. Әрқайсысы 1–2 минуттан аспайды.