ББЖМ (орысша — МОДО) — 4 және 9-сынып оқушыларының оқу жетістіктерін мониторингтеу. Оны «Талдау» орталығы жыл сайын көктемде мектептердің іріктемесінде өткізеді: үш сауаттылық — оқу, математика және жаратылыстану, компьютерде, оқыту тілінде. Оқушыға баға қойылмайды, балл 500 шкаласымен есептеледі. ББЖМ-ды кім жазатынын, қашан өтетінін, неше тапсырма болатынын және нәтиже қалай есептелетінін түсіндіреміз.
| Деректер картасы | |
|---|---|
| Құжат | МОДО өткізу қағидалары, ҚР БҒМ 05.05.2021 № 204 бұйрығы (18.08.2025 № 184 редакциясы) |
| Кім өткізеді | «Талдау» білім беруді зерттеу және бағалау ұлттық орталығы» АҚ |
| Кім жазады | кездейсоқ іріктелген мектептердің 4 және 9-сыныптары — мектептердің шамамен 25 %-ы, өткен жылғылардан басқа |
| Қашан | жылдың екінші тоқсаны (сәуір–маусым); 2026 жылы — 18–29 сәуір; 2027 — жарияланған жоқ |
| 4-сынып | 50 тапсырма, 105 минут |
| 9-сынып | 65 тапсырма, 135 минут |
| Балл | шкалаланған, ел орташасы — 500 |
| Оқушыға баға | жоқ |
Дереккөздер: taldau.edu.kz (Қағидалар, тест-әкімшінің сценарийі, 2026 жылғы ашық тапсырмалар жинағы, МОДО-2026 нәтижелері), МОДО-2024 талдамалық есебі. Тексерілді: 07.10.2026.
ББЖМ мен МОДО деген не
ББЖМ — білім алушылардың оқу жетістіктерін мониторингтеу, МОДО — оның орысша атауы. Бұл жеке пәндерді білуді емес, сауаттылықты тексеру: оқушы бағдарлама білімін өмірлік жағдайда қолдана ала ма — мәтінді түсіну, кестесі бар есепті шығару, тәжірибені түсіндіру.
Кім өткізеді
ББЖМ-ның ұлттық үйлестірушісі — «Талдау» орталығы. Тәртібін Білім және ғылым министрінің 2021 жылғы 5 мамырдағы № 204 бұйрығымен бекітілген Қағидалар белгілейді; соңғы өзгерістер — 2025 жылғы 18 тамыздағы № 184 бұйрық. Тапсырмалардың уақытын, санын және түрін «Талдау» спецификациясы анықтайды. Бақылау — онлайн-прокторинг.
Қандай мектептер жазады
Жыл сайын мектептердің шамамен 25 %-ы кездейсоқ іріктеледі, өткен жылы жазғандар кірмейді. 2026 жылы ББЖМ-ды 1 927 мектептің 49 667 төртінші сынып оқушысы және 1 862 мектептің 47 489 тоғызыншы сынып оқушысы жазды. Бірнеше жылда ББЖМ-дан әр мектеп дерлік өтеді.
ББЖМ қашан өтеді
ББЖМ жылдың екінші тоқсанында (сәуір–маусым) өтеді. 2026 жылы — 18–29 сәуірде. 2027 жылғы мерзім әлі жарияланған жоқ: іріктеуге түскен мектептер ББЖМ туралы шамамен бір ай бұрын біледі.
4 және 9-сыныптың форматы
| 4-сынып | Тапсырма | Минут |
|---|---|---|
| Математика | 20 | 40 |
| Жаратылыстану | 20 | 40 |
| Оқу | 10 | 25 |
| Барлығы | 50 | 105 |
| 9-сынып | Тапсырма | Минут |
|---|---|---|
| Математика | 20 | 40 |
| Жаратылыстану: физика 8 + география 7 | 15 | 30 |
| Жаратылыстану: химия 8 + биология 7 | 15 | 30 |
| Оқу | 15 | 35 |
| Барлығы | 65 | 135 |
Әр блоктың өз таймері бар, блоктар арасында — 5 минут үзіліс. Блок ішінде тапсырмалар арасында ауысуға болады, бірақ алдыңғы блокқа оралу мүмкін емес. Тапсырма — әрқашан төрт нұсқаның біреуі дұрыс. Оқуда — ортақ тақырыптағы екі мәтін және әрқайсысына әрі екеуіне бірдей сұрақтар. 9-сыныпта химияда экранда Менделеев және ерігіштік кестелері, математика мен физикада — көзделген жерде калькулятор. 2024 жылдан бастап 9-сыныптың ББЖМ-ында ағылшынша оқу жоқ.
Толығырақ — ББЖМ 4-сынып және ББЖМ 9-сынып.
500 шкаласы және деңгейлер
2024 жылдан бастап ББЖМ балы шкалаланған: әр бағыт бойынша ел орташасы 500-ге тең, тапсырмалардың күрделілігі ескеріледі. Оқушылардың жартысынан көбі 401–600 балл алады, шамамен әр бесінші — 400-ден төмен, әр бесінші — 600-ден жоғары.
Тапсырмалар үш деңгейде: A — базалық (білу және түсіну), B — орта (қолдану), C — жоғары (талдау және бағалау). Математика мен жаратылыстануда олардың үлесі — 25 / 50 / 25 %, 4-сынып оқуында — 20 / 60 / 20 %, 9-сыныпта — 27 / 46 / 27 %.
2026 жылғы нәтижелер
| МОДО-2026 | 4-сынып | 9-сынып |
|---|---|---|
| Ел бойынша орташа балл | 499 | 497 |
| Математика / оқу / жаратылыстану | 498 / 501 / 498 | 497 / 498 / 497 |
| Қазақ / орыс оқыту тілі | 500 / 493 | 513 / 464 |
| Қала / ауыл | 498 / 500 | 491 / 507 |
ББЖМ бағаға әсер ете ме
Жоқ. Оқушы баға алмайды, «өтті / өтпеді» жоқ. Нәтиже білім басқармасына жіберіледі, ол бойынша мектеп пен өңірдегі оқу сапасы қаралады; нәтижесі төмен мектепке әдістемелік көмек жоспары жасалады. Сондықтан мектептер ББЖМ-ға бүкіл сыныпты дайындайды.
ББЖМ және ГАШ
| ББЖМ | ГАШ (ММА) | |
|---|---|---|
| Не үшін | ел мен өңір мониторингі | мектепті аттестаттау |
| Кім жазады | «Талдау» іріктемесіндегі мектептер | аттестаттаудан өтетін мектептердің 4 және 9-сыныптары |
| Не тексеріледі | сауаттылық: оқу, математика, жаратылыстану | пәндер бойынша бағдарламаны білу |
| Оқушыға | 500 шкаласындағы балл, баға жоқ | 5–2 бағасы |
Сынақ ГАШ — ГАШ 4-сынып және ГАШ 9-сынып.
ББЖМ, PIRLS, TIMSS және PISA
ББЖМ халықаралық зерттеулер үлгісімен құрылған: PIRLS (оқу, 4-сынып), TIMSS (математика мен жаратылыстану, 4 және 8-сынып) және PISA (15 жастағылар). Оларда да өмірлік жағдайларға арналған тапсырмалар және орташасы 500 болатын шкала. Олар туралы — «PIRLS, TIMSS және PISA» бетінде.
Сыныпты қалай дайындау керек
- 2–3 ай бұрын — әр сауаттылық бойынша сынақ блок, әлсіз жерлерді табу.
- Апта сайын — екі мәтінді оқу және салыстыру сұрақтары, кестесі мен диаграммасы бар есептер, тәжірибені түсіндіру.
- Бір ай бұрын — таймермен толық нұсқалар, алдыңғы блокқа оралмай.
МОДО-2024 есебі бойынша ең әлсізі: оқуда — екі мәтінді салыстыру, 4-сынып математикасында — модельдеу мен геометрия, 9-сыныпта — статистика, ықтималдық және векторлар, жаратылыстануда — тәжірибе мен диаграмма бойынша қорытынды. Bilim Мектеп кабинетінде мұғалім бүкіл сыныпқа ББЖМ тестін береді және әр оқушы бойынша есепті көреді.
Жиі қойылатын сұрақтар
ББЖМ деген не?
Білім алушылардың оқу жетістіктерін мониторингтеу — МОДО-ның қазақша атауы.
2027 жылы ББЖМ қашан?
Мерзім әлі жарияланған жоқ. 2026 жылы ББЖМ 18–29 сәуірде өтті.
ББЖМ-ды барлық мектеп жаза ма?
Жоқ, жыл сайын мектептердің шамамен төрттен бірі кездейсоқ іріктеледі.
ББЖМ-да неше тапсырма?
4-сыныпта — 105 минутта 50, 9-сыныпта — 135 минутта 65.
ББЖМ бағаға әсер ете ме?
Жоқ, оқушыға баға қойылмайды.
ББЖМ спецификациясы қайда?
Спецификацияларды «Талдау» taldau.edu.kz сайтындағы МОДО материалдары бөлімінде жариялайды. 07.10.2026 жағдай бойынша онда спецификация файлына сілтеме жұмыс істемеді; формат тест-әкімшінің сценарийі мен ашық тапсырмалар жинағы бойынша сипатталды.
ББЖМ қай тілде?
Оқыту тілінде — қазақша не орысша.
Нағыз ББЖМ-ның жауаптары бар ма?
Жоқ. «Талдау» жыл сайын тапсырмалардың бір бөлігін ашық тапсырмалар жинағы ретінде жариялайды; ағымдағы тесттің жауаптары жоқ.
