НЗМ сандық сипаттамалары: бұл не және қалай шығару керек
Сандық сипаттамалар — НЗМ тестінің бірінші күніндегі бөлім: 30 минутта 60 тапсырма, әрқайсысында А және В қатарларындағы екі шаманы салыстыру керек. Ең жоғары балл — 300, шегі — 120 (40 %): одан төмен болса, басқа балдар көмектеспейді.
Әр тапсырмада екі қатар бар — А және В, кейде олардың үстінде ортақ шарт беріледі. Жауап әрқашан төрт тұрақты нұсқаның бірі:
Жауап
Мағынасы
A
А қатарындағы мән үлкен
B
В қатарындағы мән үлкен
C
Екі мән өзара тең
D
Ақпарат жеткіліксіз
x, y және z әріптері белгілі бір сандар. Бір әріп екі қатарда кездессе, ол бірдей санды білдіреді. Суреттер масштабқа сәйкес келмейді.
Формат Джонс Хопкинс университетінің CTY бағдарламасынан алынған. Бөлім 5–6-сынып математикасына негізделген, бірақ мұнда есептеу емес, шамалардың арақатынасын тез көру маңызды.
Тапсырма түрлері
Біздің банктегі тақырыптар — НЗМ үлгілері бойынша.
Сандық сипаттамалар тақырыптары
8 тақырып
Есептемей салыстыру: амалдардың қасиеттері, ондық бөлшектер
Жай бөлшектер, пайыздар, қатынастар
Шамалар мен өлшем бірліктері: уақыт, ұзындық, масса, аудан
Айнымалылар: теңдеуден табылатын мән, айнымалыға қойылған шарт
Сандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші
Төменде — төрт жауаптың әрқайсысына өз мысалымыз (НЗМ үлгілерінен емес):
Шарты
А қатары
В қатары
Жауабы және неге
—
0,7 · 0,3
0,7 + 0,3
B: А-да 0,21, В-да 1. 1-ден кіші екі санның көбейтіндісі әрқайсысынан кіші
x > 0
x : 2
x : 3
A: оң санды 2-ге бөлгенде 3-ке бөлгеннен үлкен шығады
—
80-нің 25 %-ы
100-дің 1/5 бөлігі
C: екі қатарда да 20
n — бүтін сан, n < 8
n
6
D: n = 7 болса А үлкен, n = 5 болса В үлкен — ақпарат жеткіліксіз
Екі тұзақ жиі кездеседі:
D-ны ұмыту. Айнымалыға шарт қойылса («n < 8»), бір ғана мәнді емес, бірнеше мәнді тексеріңіз. Жауап мәнге қарай ауысса — D.
Көрінбейтін теңдік. Екі қатар әртүрлі жазылғанмен, бір санға тең болуы мүмкін — C.
Ресми үлгілердің 10 тапсырмасында D жауабы екі рет кездеседі. D-ны білмейтін оқушы бөлімнің едәуір бөлігін жоғалтады.
Ашық тапсырмалар
Талдауы бар 10 тапсырма
Біздің банктің соқыр тексеруден өткен тапсырмалары.
1
Жай бөлшектер, пайыздар, қатынастар · базалық деңгей
А қатары
В қатары
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A
Алымдары бірдей бөлшектердің бөлімі кішісі үлкен: бүтінді 9 бөлікке бөлгенде әр бөлік 12 бөлікке бөлгендегіден үлкен болады. Сондықтан үлкен, яғни А қатарындағы мән үлкен.
2
Сандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші · орта деңгей
— 4-ке бөлінетін натурал сан
А қатары
В қатары
санын 8-ге бөлгендегі қалдық
0
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D
болса, 8-ге бөлгендегі қалдық 0, мәндер тең. болса, 12 = 8 + 4, қалдық 4, яғни А қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
3
Логика, арифметикалық орта, комбинаторика, заңдылықтар · орта деңгей
2, 5, 8, 11, … тізбегінде әр мүше алдыңғысынан 3-ке артық.
А қатары
В қатары
Тізбектің оныншы мүшесі
30
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B
Бірінші мүшеден оныншы мүшеге дейін 9 қадам бар, әр қадамда 3 қосылады. Сондықтан оныншы мүше 2 + 9 · 3 = 29, бұл 30-дан кіші, яғни В қатарындағы мән үлкен.
4
Геометрия: периметр, аудан, бұрыштар (сурет масштабсыз) · орта деңгей
Суретте , , .
А қатары
В қатары
65°
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B
Екі бұрыш бірге тік бұрыш құрайды: x + 2x = 90°, сондықтан x = 30°, ал COB бұрышы 2 · 30° = 60°. 60° 65°-тан кіші, сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
5
Шамалар мен өлшем бірліктері: уақыт, ұзындық, масса, аудан · базалық деңгей
Жүк көлігі 1 т-дан ауыр, бірақ 1,5 т-дан жеңіл жүк тасыды.
А қатары
В қатары
Жүктің салмағы
1250 кг
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D
Жүк 1000 кг-нан ауыр, ал 1500 кг-нан жеңіл, бірақ нақты салмағы белгісіз. 1100 кг болса, В қатары үлкен, ал 1400 кг болса, А қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
6
Айнымалылар: теңдеуден табылатын мән, айнымалыға қойылған шарт · жоғары деңгей
, — теріс сан
А қатары
В қатары
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B
Теріс санды 3-ке көбейткенде ол нөлден одан әрі алыстайды. Мысалы, болса, , ал −6 саны −2-ден кіші. Сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
7
Есептемей салыстыру: амалдардың қасиеттері, ондық бөлшектер · орта деңгей
А қатары
В қатары
199 · 5
1000 − 4
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B
199 · 5 = 200 · 5 − 1 · 5 = 1000 − 5 = 995. В қатарында 1000 − 4 = 996, бұл 1-ге көп, сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
8
Өмірлік жағдайлар және «ақпарат жеткіліксіз» · базалық деңгей
Әсем 3 бірдей дәптерді 450 теңгеге, Айгерім 5 бірдей дәптерді 700 теңгеге сатып алды.
А қатары
В қатары
Айгерімнің бір дәптерінің бағасы
Әсемнің бір дәптерінің бағасы
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B
Әсемнің бір дәптері 450 : 3 = 150 теңге, ал Айгерімнің бір дәптері 700 : 5 = 140 теңге. 150 > 140, сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
9
Жай бөлшектер, пайыздар, қатынастар · базалық деңгей
А қатары
В қатары
0,85
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: C
Бөлшектің алымы мен бөлімін 5-ке көбейтеміз: . Мәндер тең.
10
Сандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші · орта деңгей
А қатары
В қатары
9 бен 12 сандарының ең кіші ортақ еселігі
30
A)А қатарындағы мән үлкен
B)В қатарындағы мән үлкен
C)Екі мән өзара тең
D)Ақпарат жеткіліксіз
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A
12-ге еселік сандар: 12, 24, 36, … Олардың ішінде 9-ға бөлінетін ең кішісі — 36. 36 > 30, сондықтан А қатарындағы мән үлкен.
Бір тапсырмаға 30 секунд: қалай үлгеру керек
Толық есептемеңіз: алдымен екі қатардың ортақ бөлігін алып тастаңыз (мысалы, 35·50 пен 35·5 + 35·10 — екеуінде де 35-ке көбейту бар).
Шарты бар тапсырмада ең кіші және ең үлкен мәндерді, 0 мен 1-ді, теріс санды тексеріңіз.
Суретке сенбеңіз: ол масштабсыз.
Тұрып қалсаңыз, келесіге өтіңіз: бір тапсырмаға 30 секунд қана бар.
Калькуляторға тыйым салынған, черновик — сұрақ кітапшасының жиегі.
40 % шегі: 300-ден 120
Сандық сипаттамалардан 120 балл жинамаған оқушы конкурсқа өтпейді — басқа бөлімдердің балдары көмектеспейді. Балл дұрыс жауаптар үлесі емес: оны Cito (Нидерланды) әр тапсырманың күрделілігі бойынша шкалалайды, формуласы жарияланбаған. Сондықтан нақты «неше дұрыс жауап = 120» деп айту мүмкін емес; біздің тестте балл — бағалау.
Жаттықтырғыш: 10 минутта 20 тапсырма
Ресми сынақ тесттегідей: 20 тапсырма, 10 минут. Тіркелусіз.
x, y және z әріптері белгілі бір сандар. Бір әріп екі қатарда кездессе, ол бірдей санды білдіреді. Суреттер масштабқа сәйкес келмейді.
Қосынды орта мен сандар санының көбейтіндісіне тең. Айгүлде 4 · 4 = 16, Данада 4 · 5 = 20, сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
3-тапсырмаСандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші · жоғары деңгей
— натурал сан
А қатары санының соңғы цифры
В қатары8
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D — Ақпарат жеткіліксіз
Квадраттың соңғы цифры 0, 1, 4, 5, 6 немесе 9 болады. болса, — В қатары үлкен, ал болса, — А қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
4-тапсырмаСандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші · орта деңгей
А қатары100-ден кіші, 5-ке бөлгенде қалдығы 1 болатын натурал сандар саны
В қатары19
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A — А қатарындағы мән үлкен
Мұндай сандар: 1, 6, 11, …, 96 — әрқайсысы 5-тің еселігінен 1-ге артық (0, 5, 10, …, 95 — барлығы 20 еселік). Сондықтан сандар саны 20, ал 20 > 19, сондықтан А қатарындағы мән үлкен.
5-тапсырмаЛогика, арифметикалық орта, комбинаторика, заңдылықтар · орта деңгей
Үш таңбалы санның цифрларының қосындысы 3-ке тең.
А қатарыОсы сан
В қатары250
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D — Ақпарат жеткіліксіз
Мұндай сандар: 102, 111, 120, 201, 210, 300. Сан 210 болса, В қатары үлкен, ал 300 болса, А қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
6-тапсырмаЖай бөлшектер, пайыздар, қатынастар · орта деңгей
Бірінші сыныптағы оқушылардың бөлігі, екінші сыныптағы оқушылардың 70 %-ы спортпен шұғылданады.
А қатарыБірінші сыныпта спортпен шұғылданатындар саны
В қатарыЕкінші сыныпта спортпен шұғылданатындар саны
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D — Ақпарат жеткіліксіз
Сыныптардағы оқушылар саны белгісіз. Екеуінде де 40 оқушы болса, 30 > 28 — А қатары үлкен, ал бірінші сыныпта 20, екіншісінде 30 оқушы болса, 15 < 21 — В қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
7-тапсырмаАйнымалылар: теңдеуден табылатын мән, айнымалыға қойылған шарт · базалық деңгей
А қатары
В қатары
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A — А қатарындағы мән үлкен
Санның модулі — оның нөлден қашықтығы: , . 5 > 3, сондықтан А қатарындағы мән үлкен.
8-тапсырмаЕсептемей салыстыру: амалдардың қасиеттері, ондық бөлшектер · орта деңгей
А қатары72 · 19 + 72
В қатары72 · 21
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B — В қатарындағы мән үлкен
72 · 19 + 72 = 72 · 19 + 72 · 1 = 72 · 20. В қатарында 72 · 21, яғни 72 тағы бір рет артық алынған, сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
9-тапсырмаСандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші · орта деңгей
А қатары10 мен 15 сандарының ең кіші ортақ еселігі
В қатары6 мен 10 сандарының ең кіші ортақ еселігі
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: C — Екі мән өзара тең
10-ға да, 15-ке де бөлінетін ең кіші сан — 30. 6-ға да, 10-ға да бөлінетін ең кіші сан да — 30. Мәндер тең.
10-тапсырмаСандардың қасиеттері: жұп пен тақ, бөлінгіштік, жай сандар, ең үлкен мен ең кіші · орта деңгей
А қатарыЦифрларының көбейтіндісі 0-ге тең екі таңбалы сандар саны
В қатары10
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B — В қатарындағы мән үлкен
Көбейтінді 0 болу үшін бір цифр 0 болуы керек, ал екі таңбалы санның бірінші цифры 0 бола алмайды. Мұндай сандар: 10, 20, …, 90 — барлығы 9. 9 < 10, сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
11-тапсырмаЖай бөлшектер, пайыздар, қатынастар · базалық деңгей
А қатары
В қатары
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: C — Екі мән өзара тең
бөлшегінің алымы мен бөлімін 2-ге көбейтсек, шығады. Бұл бір ғана сан, сондықтан мәндер тең.
12-тапсырмаАйнымалылар: теңдеуден табылатын мән, айнымалыға қойылған шарт · жоғары деңгей
— натурал сан
А қатары
В қатары
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D — Ақпарат жеткіліксіз
болса, — мәндер тең. болса, — А қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
13-тапсырмаЛогика, арифметикалық орта, комбинаторика, заңдылықтар · орта деңгей
Сандар: 3, 10, 9, 4, 5.
А қатарыСандардың арифметикалық ортасы
В қатарыСандардың медианасы
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A — А қатарындағы мән үлкен
Арифметикалық орта (3 + 10 + 9 + 4 + 5) : 5 = 31 : 5 = 6,2. Медиананы табу үшін сандарды ретпен жазамыз: 3, 4, 5, 9, 10, ортадағы сан — 5. 6,2 > 5, сондықтан А қатарындағы мән үлкен.
14-тапсырмаГеометрия: периметр, аудан, бұрыштар (сурет масштабсыз) · орта деңгей
Тікбұрышты параллелепипедтің ұзындығын 2 есе, енін 3 есе ұлғайтты, ал биіктігін өзгертпеді.
А қатарыЖаңа параллелепипедтің көлемі
В қатарыБастапқы көлемнің 5 есесі
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A — А қатарындағы мән үлкен
Көлем ұзындық, ен және биіктіктің көбейтіндісіне тең. Ұзындық 2 есе, ен 3 есе артса, көлем 2 · 3 = 6 есе артады. 6 есе 5 еседен көп, сондықтан А қатарындағы мән үлкен.
15-тапсырмаӨмірлік жағдайлар және «ақпарат жеткіліксіз» · базалық деңгей
Анасы базардан 3 кг алма сатып алды. Алмалардың массасы әртүрлі.
А қатарыСатып алынған алмалар саны
В қатары15
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D — Ақпарат жеткіліксіз
Алмалар саны олардың массасына байланысты. Алмалар орта есеппен 250 г болса, 12 алма — В қатары үлкен, ал 150 г болса, 20 алма — А қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
16-тапсырмаАйнымалылар: теңдеуден табылатын мән, айнымалыға қойылған шарт · жоғары деңгей
А қатары
В қатары
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: D — Ақпарат жеткіліксіз
Екі жақтан -ны алып тастасақ, , яғни , ал кез келген сан. болса, А қатары үлкен, ал болса, В қатары үлкен. Сондықтан ақпарат жеткіліксіз.
17-тапсырмаАйнымалылар: теңдеуден табылатын мән, айнымалыға қойылған шарт · орта деңгей
А қатары
В қатары0
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: B — В қатарындағы мән үлкен
Теріс сан мен оң санның көбейтіндісі теріс болады. Мысалы, , болса, , ал −6 саны 0-ден кіші. Сондықтан В қатарындағы мән үлкен.
18-тапсырмаӨмірлік жағдайлар және «ақпарат жеткіліксіз» · базалық деңгей
Таңғы ас сағат 8:15-те басталып, 25 минутқа созылды.
А қатарыТаңғы ас аяқталған уақыт
В қатары8:40
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: C — Екі мән өзара тең
8:15-ке 25 минут қосамыз: 15 + 25 = 40, яғни 8:40. Мәндер тең.
19-тапсырмаГеометрия: периметр, аудан, бұрыштар (сурет масштабсыз) · орта деңгей
Қыры 2 см болатын 8 бірдей кубтан бір үлкен куб құрастырылды.
А қатарыҮлкен кубтың қыры
В қатары4 см
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: C — Екі мән өзара тең
8 кубтан үлкен куб құрастыру үшін ұзындығы, ені және биіктігі бойынша 2 кубтан қою керек: 2 · 2 · 2 = 8. Сондықтан үлкен кубтың қыры 2 · 2 = 4 см, мәндер тең.
20-тапсырмаШамалар мен өлшем бірліктері: уақыт, ұзындық, масса, аудан · орта деңгей
А қатары10 сағат
В қатары тәулік
Жауабы мен талдауы
Дұрыс жауап: A — А қатарындағы мән үлкен
1 тәулік = 24 сағат, оның бөлігі 3 сағат, ал бөлігі 9 сағат. 10 сағат 9 сағаттан ұзақ, сондықтан А қатарындағы мән үлкен.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сандық сипаттамалар деген не?
НЗМ тестінің бөлімі: әр тапсырмада А және В қатарларындағы екі шаманы салыстырып, төрт жауаптың бірін таңдайсыз — А үлкен, В үлкен, тең, ақпарат жеткіліксіз.