БЖБ мен ТЖБ балдарын бағаға қалай аударады және тоқсандық баға қалай шығады — Бағалау қағидалары (№ 125 бұйрық) бойынша. Төменде — ресми шкала, жиі кездесетін ең жоғары балдарға арналған «қанша балға қандай баға» балл қою кестесі және тоқсандық бағаны есептеу мысалы.
Шкала: пайыздан бағаға
Бағалау қағидаларының 1-қосымшасы бойынша ең жоғары балдан алынған пайыз бағаға былай аударылады:
| Пайыз | Баға |
|---|---|
| 0–39 % | «2» — қанағаттанарлықсыз |
| 40–64 % | «3» — қанағаттанарлық |
| 65–84 % | «4» — жақсы |
| 85–100 % | «5» — өте жақсы |
Бағаға қанша балл керек — балл қою кестесі
5–11-сыныптарда БЖБ-ның ең жоғары балы — 7-ден 20-ға дейін. Кестеде әр баға қай балдан басталатыны көрсетілген (ең жоғары балдан үлесі бойынша, жоғары қарай дөңгелектемей):
| Ең жоғары балл | «3» — бастап | «4» — бастап | «5» — бастап |
|---|---|---|---|
| 7 | 3 | 5 | 6 |
| 8 | 4 | 6 | 7 |
| 9 | 4 | 6 | 8 |
| 10 | 4 | 7 | 9 |
| 11 | 5 | 8 | 10 |
| 12 | 5 | 8 | 11 |
| 13 | 6 | 9 | 12 |
| 14 | 6 | 10 | 12 |
| 15 | 6 | 10 | 13 |
| 16 | 7 | 11 | 14 |
| 17 | 7 | 12 | 15 |
| 18 | 8 | 12 | 16 |
| 19 | 8 | 13 | 17 |
| 20 | 8 | 13 | 17 |
| 25 | 10 | 17 | 22 |
| 30 | 12 | 20 | 26 |
Мысалы, ең жоғары балл 15 болса, 10 балл — 66,7 %, яғни «4», ал 9 балл — 60 %, «3».
Тоқсандық баға қалай шығады
Қағидалардың 28-тармағы бойынша 5–11-сыныптарда тоқсандық баға үш бөліктен тұрады:
- қалыптастырушы бағалау — 25 %;
- БЖБ — 25 %;
- ТЖБ — 50 %.
Қорытынды пайыз сол шкала бойынша бағаға аударылады. Жылдық баға — тоқсандық бағалардың орташа арифметикалық мәні, ең жақын бүтін санға дейін дөңгелектенеді (30-тармақ).
Электрондық журнал бірнеше БЖБ мен қалыптастырушы бағалаудың пайызын нақты қалай есептейтінін Қағидалар жазбайды. Әдетте БЖБ пайызы — тоқсандағы барлық БЖБ бойынша жинаған балдардың қосындысын ең жоғары балдардың қосындысына бөлгені.
Есептеу мысалы
Тоқсанда үш БЖБ: 10-нан 8, 15-тен 12 және 20-дан 15 — барлығы 45-тен 35, бұл 77,8 %. ТЖБ — 25-тен 20, бұл 80 %. Қалыптастырушы бағалау — 90 %.
Тоқсандық: 90 × 0,25 + 77,8 × 0,25 + 80 × 0,5 = 22,5 + 19,4 + 40 = 81,9 % — бұл «4». «5»-ке шығу үшін 85 % керек: сол БЖБ мен ҚБ-да ТЖБ кемінде 86 %, яғни 25-тен 22 болуы тиіс.
2026 жылы не өзгерді
1–4-сыныптарда 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап БЖБ мен ТЖБ алынып тасталды — олардың орнына аралық бағалау. 5–11-сыныптарда БЖБ мен ТЖБ әзірге қолданылады, министрлік оларды алып тастау жоспарын жариялады: 5–9-сыныптарда — 2027–2028 оқу жылынан, 10–11-сыныптарда — 2028–2029 оқу жылынан. Толығырақ — «2026–2027 оқу жылындағы БЖБ мен ТЖБ» мақаласында.
Типтік бағдарлама мақсаттары бойынша, дескрипторлары және балл қою сызбасы бар БЖБ мен ТЖБ-ны Bilim Ұстаз мұғалім кабинеті жинайды.
Дереккөз: Үлгерімді ағымдағы бақылау, аралық және қорытынды аттестаттау қағидалары (ҚР БҒМ 2008 жылғы 18 наурыздағы № 125 бұйрығы, 30.04.2025 ред.), 1-қосымша, 28 және 30-тармақтар.
